ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
161
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) گروهى ديگر از اين طبقه كه از كسانى كه برشمرديم كوچكتر بودهاند و از عمران بن حصين و ابو هريره و ابو بكرة و ابو برزه و معقل بن يسار و عبد اللّه بن معقل و ابن عمر و ابن عباس و انس بن مالك و جز ايشان روايت كردهاند حسن بن ابى حسن - بصرى - نام ابو حسن يسار بوده و گفته شده است از اسيران دشت ميشان است كه او را به مدينه بردهاند و ربيّع دختر نضر كه عمه انس بن مالك بوده او را خريده و آزاد كرده است . از حسن بصرى روايت كردهاند كه مىگفته است * پدر و مادرم هر دو برده بودهاند و صاحب آنان مردى از بنى نجّار بوده است . آن مرد همسرى از خاندان سلمه انصار گرفته است و پدر و مادر حسن را به حساب بخشى از مهريه به آن زن بخشيده و پيش او فرستاده است و او هر دو را آزاد كرده است . و گفته مىشود مادر حسن بصرى كنيز ام سلمه همسر محترم حضرت ختمى مرتبت بوده است . حسن بصرى در مدينه دو سال باقى مانده از خلافت عمر زاده شد . مىگويند گاه چنان بود كه مادرش از خانه بيرون مىرفت و كودك شيرخواره مىگريست و امّ سلمه ( سلام اللّه عليها ) براى آرام كردن و سرگرم ساختن او پستان خويش را در دهان كودك مىگذاشت و گاهى ترشح شيرى بيرون مىآمد و مىنوشيد . مىگويند اين حكمت و سخن آورى از بركت همان است . حسن در وادى القرى پرورش يافت و مردى بسيار فصيح بود . گويد اسماعيل بن ابراهيم ، از يونس ، از گفتهء خود حسن بصرى ما را خبر داد كه مىگفته است * حجاج از من پرسيد عمر تو چه اندازه است ؟ گفتم : از دو سال مانده از خلافت عمر . گفت : به خدا سوگند جسمت از عمرت سالخوردهتر است . گويد ابو داود طيالسى از خالد بن عبد الرحمان بن بكير ، از حسن بصرى ما را خبر داد